Regio

Leenwoorden vinden vlot hun weg naar het Nederlands

BELGIE/NEDERLAND - 2021 is het jaar dat de ANS voor het eerst sinds 1997 nog eens een update kreeg. Vierentwintig jaar is lang en sommige regels werden al langer niet meer toegepast. Taal evolueert en dat hebben ook de woordenboeken gemerkt. Sinds 1997 zagen talloze nieuwe woorden het levenslicht, gaande van de SD-kaart over videochatten tot de virtualrealitybril: vaak gaat het om leenwoorden die met de IT-golf werden meegebracht. Het lijkt wel alsof we steeds sneller dergelijke leenwoorden opnemen, maar eigenlijk doen we dat al veel langer. Het kolonialisme was bijvoorbeeld een belangrijke leverancier van leenwoorden, net als de internationale handel en sport. Voor onze rubriek Kunst & Cultuur dompelen we je onder in de boeiende wereld van de leenwoorden.

 

Leenwoorden uit het koloniale tijdperk

Tijdens het koloniale tijdperk hadden verschillende volkeren contact met elkaar. Hoewel de overheerser vaak de eigen taal opdrong, diende men zich in de dagelijkse omgang aan elkaar kenbaar te maken. Zo werden talloze woorden met elkaar uitgewisseld. Een voorbeeld hiervan is het woord dildo.

Het woord dildo is bij ons ontleend uit het Engels (kunstpenis), in het oud-Engels ook geschreven als dildoe. De verdere herkomst is vrij onzeker en er bestaan veel hypothesen rond. Over het algemeen neemt men aan dat het uit een weinig gedocumenteerde indianentaal of Afrikaanse taal afkomstig is en later via het Zuid-Amerikaanse Spaans in het Engels is terechtgekomen. Een theorie die steeds meer bijval krijgt, verwijst naar de benaming dildocactus, een verzamelnaam voor verschillende fallusvormige cactussen.

Al in 1672 werden de cactussen dildos genoemd door de Spanjaarden die het wellicht ergens hadden opgepikt. Door Engelse zeevaarders zou het woord niet veel later overgenomen en toegepast zijn op de kunstpenissen. Toen bestonden er namelijk al dildo's, hoewel een namaakroede toen nog werd gemaakt op basis van Venetiaans glas en met een warm vloeistof werd gevuld.

Fruit en ander lekkers uit andere talen

Voor vruchten, groenten en dieren die wij aanvankelijk niet kenden, werden vaak de oorspronkelijke benamingen overgenomen. De ontwikkeling van de internationale handel droeg bij aan de verspreiding van deze oorspronkelijke benamingen, die al snel de wereld rondzwierven. Ananas is een voorbeeld van zo'n zwerfwoord, een woord dat uit één taal afkomstig is en dat vervolgens in talloze andere talen is terechtgekomen. Het woord is afkomstig uit het Tupi, de taal van een Braziliaans inheems volk. Ze vertelden de Portugezen dat het een 'uitmuntende vrucht' was, wat in hun taal als ananas klonk. Via de Portugezen (ananes) en de Spanjaarden (ananaz) – de Spanjaarden hebben het tegenwoordig over piña – reisde het woord de wereld rond.

Een ander voorbeeld van de uitwisseling van namen voor voedingsmiddelen vinden we bij de kabeljauw. De exacte oorsprong is onduidelijk, maar er zijn opvallende veel taalgelijkenissen in Europa. De Fransen hebben het bijvoorbeeld over cabillaud. In het Middelnederduits sprak men van kabelaw en in het Deens van kabeliau. Deze woorden met kab- zijn wellicht allen ontleningen, terwijl men in het zuiden van Europa het voorzetsel baca- gebruikte, zoals het Portugese bacalhau en het Italiaanse baccalá. Bijzonder is dat het Surinaams-Nederlands deze zuiderse toonval heeft overgenomen en spreekt van bakkeljauw in plaats van kabbeljauw.

Internationale sport als leverancier van leenwoorden

Sport is al langer een internationaal gebeuren. Voor de wereldoorlogen werden er al Olympische Spelen en wereldkampioenschappen georganiseerd. Nadien is het internationale karakter ervan alleen maar toegenomen. Hierdoor zijn er ook veel sportbenamingen uitgewisseld en in het Nederlands terechtgekomen. Dit gebeurde al heel vroeg, denk maar aan de van oorsprong Griekse woorden als atleet en discus. Ook woorden als judo (Japans), parcours (Frans), salto (Italiaans) en acrobaat (Duits) vonden hun weg naar het Nederlands. Anderzijds hebben we ook zelf sportwoorden in andere talen geïntroduceerd. Het Engelse woord skate is bijvoorbeeld afkomstig van het Nederlandse woord schaats.

Bron: Foto©DBN

Bekijk Ook

BREAKING

Moto tegen boom in Loppem

LOPPEM - Langs de Rolleweg in Loppem is een 44 jarige bestuurder met zijn moto tegen een boom terecht gekomen.  

BREAKING

Komend weekend geen treinen tussen Brugge en Blankenberge

BLANKENBERGE/BRUGGE - Komend weekend zullen er geen treinen rijden tussen Brugge en Blankenberge. Infrabel moet er werken uitvoeren aan de sporen.  

BREAKING

Zeer Lekker start op 1 november met warme maaltijden aan huis

GISTEL - Veerle en Yvan van Zeer Lekker starten op 1 november met de bedeling van bereide maaltijden aan huis. Alles wordt in huis bereid en is dagvers.     

BREAKING

Komend weekend Open Productendagen in Dendermonde

DENDERMONDE - Op verschillende plaatsen in Vlaanderen zijn er komend weekend Open Productendagen. Tal van producenten zetten dan de deuren open van 11 tot 17 uur.  

BREAKING

Infoborden langs de Brugse Vesten

BRUGGE - Op acht verschillende plaatsen langs de Brugse Vesten zijn infoborden te vinden met een QR scan code. Daar kan je een filmpje bekijken over de verschillende zones op de Vesten.  

BREAKING

Nu maandag opnieuw gemeenteraad in Brugge

BRUGGE - Nu maandag is er gemeenteraad in Brugge. Op de agenda staan er 34 punten in open zitting. 

BREAKING

Aquatopia zwembad in Aalst vanaf 29 oktober voor grote publiek

AALST - In Aalst werd het nieuwe Aquatopia zwembad officieel geopend. Vanaf 29 oktober zal het zwembad open zijn voor het grote publiek. 

BREAKING

Nu zaterdag start Winterkermis in Ronse

RONSE - In Ronse start nu zaterdag de winterkermis. Er zullen 32 attracties te vinden zijn voor jong en oud. 

BREAKING

Omgewaaide boom zorgde voor hinder bij spoor

TONGEREN - Op de spoorlijn 34 tussen Tongeren en Liers is er vandaag een tijdlang hinder geweest. Door de storm was er een boom op de treinsporen terecht gekomen. 

BREAKING

Kusttram al de ganse namiddag met vertraging

KUST - De kusttram van De Lijn rijdt al de ganse namiddag met vertragingen. Door een ongeval in Blankenberge was één van beide tramsporen niet bruikbaar. 

Bekijk meer gerelateerde artikels